Seiko Chronograph Titanium 7T32-6J10

Reparatie

Vandaag hebben we een Seiko Chronograph Titanium 7T32-6J10 op de werkbank. Het is niet de eerste keer dat er een Seiko Chronograph Titanium 7T32-6J10 de werkplek binnenkomt. Op den uurwerkzolder hebben we dit horloge ook een bijnaam gegeven, namelijk Rocky: licht, sterk, maar wel vaak met beschadigingen. Dit is de derde Rocky, en gelukkig is er ook een Rocky III gemaakt met de soundtrack van Survivor - Eye of the Tiger. Laten we maar eens kijken of we met onze ogen ook verder komen.

Deze Seiko heeft het probleem dat het horloge 2 dagen na een nieuwe batterij opnieuw stopte met tikken. De juwelier vertelde hij dat hij niks meer kon betekenen. Op den Uurwerkzolder geloven we daar niet in. Een Rocky die na 2 dagen opgeeft kan natuurlijk niet!

We beginnen met het schoonmaken van de kast. Dit doen we met behulp van een saté prikker. Het hout van de saté prikker is hard genoeg om het vuil te verwijderen, maar te zacht om de kast te beschadigen. Als het grove vuil is verwijderd kunnen we de kast openen zonder dat we gelijk het uurwerk vies maken.

Voor het openen van de kast gebruiken we de Bergeon 2819 met drie instelbare contactpunten. We geven de deksel een draai en voilà, de kast is open.

Verkeerde batterij in uurwerk (SR920W) en vervangen met goede (SR927W)

Wanneer de kast open is kunnen we het mooie Seiko 7T32B uurwerk bewonderen. Er valt gelijk één ding op: het lipje bij de batterij maakt geen contact. Is het lipje verbogen of is de batterij verkeerd? De batterij die we eruit halen is een SR920W met een voltage van 0.38V, wat een lege batterij is. We pakken de datasheet erbij zien dat het 7T32B uurwerk eigenlijk een SR927W hoort te hebben. Dit is een ander type batterij die ook wat dikker is. We pakken er eentje uit de voorraad en meten een voltage van 1.57V, netjes om te gebruiken. We zetten de nieuwe juiste batterij erin, AC-resetten het circuit en het horloge begint gelijk te tikken!

Stopwatch minuten wijzer werkt niet maar geeft wel magnetische pulse op Horotec Pulse

We inspecteren de functies verder:

Tijd → Werkt
Datum → Werkt
Wekker → Werkt
Stopwatch seconden → Werkt
Stopwatch minuten → Werkt niet…

De minuten wijzer van de stopwatch wilt niet bewegen. Via het handmatig instellen van deze wijzer met de knoppen van het horloge gebeurt er ook niks.

We leggen het horloge op de Horotec Pulse, dit is een apparaatje wat de magnetische velden kan detecteren die de wijzers laat bewegen. Als er namelijk geen magnetisch veld wordt gedetecteerd is het circuit kapot. We leggen het horloge erop, drukken op de knop om de minuten wijzer te bewegen, en ja hoor…we hebben een magnetische pulse gedetecteerd. Het circuit werkt dus nog. Het is dus iets anders, het kan een gebroken tandwiel zijn of een vies uurwerk. Laten we eerst beginnen met dit gedeelte van het uurwerk uit elkaar te halen.

Stopwatch minuten wijzer los van wijzerplaat

Na 2 dagen tikt het horloge nog steeds volgens de juiste tijd en besluiten we als eerste de batterij na te meten. We meten een voltage van 1.55V. Dit is een minimale voltage-drop van 0.02V naar de gebruikelijke operating voltage van 1.55V. Dit kan betekenen dat de vorige batterij (SR920W) een eerste probleem was qua type en formaat.

Nu we weten dat het uurwerk het verder doet halen we het uit de kast. We inspecteren de minuten wijzer met behulp van de videomicroscoop en zien dat de wijzer nog los staat van de wijzerplaat. Met een saté prikker proberen we de minutenwijzer te bewegen maar voelen dat die helemaal vast zit. Het uurwerk zal dus verder open moeten.

We beginnen met het verwijderen van de wijzers. Hiervoor leggen we eerst een boterhamzakje over de wijzerplaat om deze te beschermen als we gaan wippen met de wijzer-afnemers. Daarnaast gebruiken we een messing pincet om de wijzers vast te pakken. Messing is namelijk erg zacht en verminderd de kans op beschadigingen.

Als de wijzers en wijzerplaat zijn verwijderd draaien we het uurwerk om en beginnen laag voor laag de onderdelen te verwijderen. Zoals te zien is in de foto’s zitten alle 19 tandwielen onder één zwarte platine. Bij het opnieuw assembleren moeten we dus erg voorzichtig zijn dat alle 19 de asjes uitgelijnd zijn onder de gaatjes en dat we niet te hard drukken. Het grootste deel van de asjes is namelijk van plastic en gaat makkelijker kapot dan stalen of messing asjes.

Nu het uurwerk ver genoeg uit elkaar is kunnen we de tandwielen checken van de minuten wijzer van de stopwatch. Wat zien we daar?! De magneet die de tandwielen in gang zet zit vol geplakt met roest en zit daardoor vast in de pocket. Dit verklaart waarom deze wijzer niet wilt draaien en vastzit als we het met de hand willen verdraaien. Wanneer we deze magneet verwijderen en het witte tandwiel ernaast inspecteren, zien we dat de roest deeltjes zich hebben verspreid naar andere plastic tandwielen. We zullen het uurwerk dus helemaal uit elkaar halen en eens lekker schoonmaken.

We zoomen een beetje uit en checken ook de magneten van de andere tandwiel circuitjes, hier valt op dat iedere magneet vol zit met roest. Zo te zien heeft de vorige juwelier het horloge ook niet helemaal waterdicht gekregen. Hierdoor is het vocht van de strandtrainingen van Rocky in het uurwerk gekropen en heeft het het uurwerk aangetast. De roest deeltjes die ontstaan komen uit de magneet die van samarium cobalt (SmCo) is gemaakt, de coating van de magneet lijkt namelijk aangetast en op de rest van de stalen onderdelen observeren we geen roest. Deze deeltjes worden aangetrokken door de magneet en blijven daaraan plakken. Wanneer er genoeg deeltjes zijn verzameld is de holte waar de magneet in zit, de pocket, vol en wordt het tandwiel geblokkeerd om te draaien. Misschien heeft na de vorige batterij wissel de roest na twee dagen het uurwerk geblokkeerd waardoor het visueel niet meer tikte, maar magnetisch nog wel pulsen gaf. Dit zullen we niet meer te weten komen, we kunnen het nu wel goed fiksen.

Stap voor stap halen we het uurwerk verder uit elkaar en verdelen het over de verschillende vakjes. Zo kunnen we gemakkelijker het uurwerk terug in elkaar zetten als alles schoongemaakt is.

Voor de schoonmaak verdelen we de onderdelen in drie groepen:

Magneten met de hand
Elektronische onderdelen slaan we over
Alle andere onderdelen (tandwielen, platines, veertjes, etc.) reinigen we met de Elma wasstraat

Laten we beginnen met de magneten. De magneten hebben de roestdeeltjes aangetrokken. Als we de magneten in de Elma wasstraat zouden stoppen, dan trekken ze ook het vuil van de wasstraat aan. Om deze reden maken we de magneten met de hand schoon onder de videomicroscoop. Samen met een stukje Rodico (horlogemakers kneedgum), een saté prikker en een messing pincet rollen we de magneet over de Rodico om de roestdeeltjes te verwijderen. Na een poosje schoonmaken is de magneet weer bijna helemaal roestdeeltjes vrij.

Met de roest deels verwijdert is het goed te zien dat de coating is aangetast: lichte- en donkergrijze vlakken. In dit geval is de oxidatie ontstaan in en periode van 2 tot 16 jaar. In de horloges gebruiken ze samarium cobalt (SmCo) magneten in plaats van neodymium (NdFeB) magneten. De reden hiervoor is dat de curie temperatuur voor SmCo boven de 800 °C ligt en voor NdFeB is dit 310 °C. De curie temperatuur is de temperatuur waar de magneet zijn magnetische eigenschappen verliest. Omdat SmCo een stuk hoger ligt laat dit toe om de magneet in het reflow soldering process te gebruiken, om het aan het tandwiel vast te maken. Daarnaast is de magneet erg klein en de magnetische eigenschappen van SmCo verslechteren niet als het tot een micro magneet wordt verwerkt, waar NdFeB wel verslechterd.

De andere onderdelen (tandwielen, platines, veertjes, etc.) gaan door de Elma wasstraat. We beginnen met de onderdelen te verdelen over de mandjes. Dit doen we mooi in de verschillende compartimenten zodat we de onderdelen niet door elkaar mengen. De mandjes stapelen we op en hangen we in de Elma machine. De Elma machine heeft drie baden (IPA, Uurwerkreiniger, Demi-water) en een droogkoker. Vanwege de plastic onderdelen reinigen we de onderdelen voor 3 minuten in de IPA, 6 minuten in de uurwerkreiniger en 3 minuten in het demi-water om het af te spoelen. Daarna laten we de onderdelen voor 7 minuten droogdraaien in de voorverwarmde koker. En zo zijn de onderdelen weer schoon en gereed om opnieuw geassembleerd te worden.

Voordat we het uurwerk schoon terug in elkaar zetten zullen we er eerst voor zorgen dat de oxidatie van de magneten vermindert of zelfs stopt. Omdat de coating van de magneet is beschadigd is het nodig om deze coating weer sluitend te maken, anders is over 2-16 jaar de magneet weer helemaal oranje. Dit kunnen we doen door met seconde lijm met een lage viscositeit (goed vloeibaar in plaats van stroperig) de magneet opnieuw te bedekken. Wanneer de lijm is uitgehard zorgt dit weer voor een sluitende beschermende laag. Een lage viscositeit is nodig om de lijm lekker te laten vloeien zodat het een dunne laag vormt, we willen niet dat de lijm de diameter van de magneet te groot maakt en de rotatie blokkeert. Om gecontroleerd een lijm laag aan te brengen dispensen we een dotje lijm op een tissue die we daarna met een saté prikker onder de microscoop op de magneet aanbrengen. Zoals te zien is op de foto is er na het aanbrengen van de lijm amper een dikte verschil te zien. We laten de lijm voor 12 uur uitharden en zullen daarna het uurwerk verder assembleren.

En dan is het tijd om het uurwerk opnieuw te assembleren. We plaatsen alle 19 de tandwielen terug in de lagers en plaatsen voorzichtig de zwarte platine terug. Rustig aandrukken en alle asjes zitten weer in de lagers! Vervolgens oliën we het uurwerk met Moebius D5 met behulp van een olie-pen. Met deze pen kunnen we gecontroleerd een druppeltje olie plaatsen en het reservoir voor de olie voorkomt dat de olie vervuild.

Wanneer het uurwerk in elkaar zit kunnen we de wijzers terugplaatsen op de asjes. Dit doen we met behulp van een pers met kunststof uiteindes. Deze uiteindes voorkomen namelijk beschadigingen.

Nu is het tijd om alle functies te testen. Helaas komen we erachter dat de minuten wijzer van de stopwatch het nog steeds niet doet en dat de seconde wijzer van de normale tijd het maar voor 30 seconden doet. Na flink wat testen en tandwielen uitwisselen is de conclusie dat de magneten van de tandwielen te ver zijn aangetast door de corrosie. De corrosie heeft het magnetisch veld van de magneet zo ver gedegradeerd dat het nog te weinig kracht maakt om het uurwerk te laten draaien. Uit een donor uurwerk halen we 3 magneten voor de grote tijd, de stopwatch minuten en de wekker.

Met al dat testen zijn de wijzers vaak verwijderd en teruggeplaatst, waardoor de kleine wijzers iets breder zijn geworden qua diameter. Hierdoor zitten ze los op de as en draaien ze los rond. Om de diameter terug te brengen naar de originele diameter gebruiken we de triebniet. De triebniet is een stuk gereedschap waar je verschillende soorten ponsen loodrecht naar beneden kan drukken. In dit geval gebruiken we een holle pons die de diameter van de wijzer naar binnen drukt. Even uitlijnen, persen en voilà; de diameter is verkleind en de wijzer zit weer strak om de as.

Met dit allemaal vervangen tikt het uurwerk weer mooi en laten we het enkele dagen test lopen.

Terwijl het horloge aan het testlopen is verplaatsen wij het werk naar de polijstafdeling. De horlogekast en band hebben namelijk wat krasjes die we weer netjes gaan maken. De kast en sluiting hebben alleen een geborstelde afwerking, dus laten we daar mee beginnen. Met een stukje Scotchbrite beginnen we rustig in één richting te schuren zodat alle schuurkrasjes in één richting lopen. Na enkele minuten schuren beginnen de eerste lichte krasjes te verdwijnen en enkele minuten later ook de wat diepere krasjes. De echt diepe krassen kunnen we helaas niet verwijderen zonder het titanium materiaal heel ver aan te tasten. We zullen het daarom hierbij houden.

Als de kast en sluiting klaar zijn, verleggen we de focus naar de band. De band heeft namelijk een geborstelde en hoogglans afwerking. Ook bij de band beginnen we met het schuren. Dit doen we door de band te begeleiden langs een houtenplank zodat de krasjes mooi parallel lopen.

Wanneer de band geborsteld is plakken we de geborstelde vlakken af met kapton tape. Dit is een speciaal soort tape wat temperaturen tot wel 400 °C kan weerstaan, er zal namelijk wat hitte vrijkomen tijdens het machinaal polijsten. De oppervlaktes die we hoogglans willen polijsten laten we kapton vrij. En zo zijn we gereed om het werk naar de polijstmachine te verplaatsen.

Op de polijstafdeling werken we met meerdere soorten polijstmiddelen, die we ook nog eens scheiden voor staal en goud. De verschillende soorten polijstmiddelen zorgen namelijk voor een grove afwerking of een hoogglans afwerking. We scheiden het middel voor staal van het middel voor goud (ook al zijn het dezelfde middelen) omdat goud zachter is dan staal en kruisbesmetting kan zorgen voor krasjes in het goud. Er zouden dan namelijk staal restanten kunnen achterblijven in het materiaal wat vervolgens bij het polijsten van goud allemaal krasjes geeft, terwijl we natuurlijk voor een hoogglans afwerking gaan. De schakels die we gaan polijsten voor deze band zitten tussen de titanium onderdelen in en zijn van staal, daarom pakken we de materialen voor staal. We beginnen met Dialux Blue, wat zorgt voor een grove polijst afwerking. Daarna pakken we Dialux Red wat zorgt voor de hoogglans afwerking.

Als het polijsten is gelukt kunnen we de horlogeband uitpakken uit het kapton tape. Het polijstmiddel heeft wat restanten achtergelaten, waardoor we de horlogeband reinigen in de ultrasoon. In een sopje van groene zeep reinigen we de horlogeband voor 10 minuten op 60 °C. Na het ultrasoon reinigen drogen we de band met een hitte pistool tot het droog is. En zo kunnen de blinkende onderdelen van de polijstafdeling weer terug naar de assemblage afdeling.

Eenmaal terug aangekomen op de assemblage afdeling checken we de testresultaten van het uurwerk. Helaas blijkt uit de test dat de magneet van de tweede tijdzone/wekker ook te ver gedegradeerd was. We vervangen deze magneet en testen opnieuw. Na twee dagen loopt alles nog goed en betekent het dat het uurwerk gereed is om in de opgelapte kast te worden geplaatst.

We vervangen nog even de O-ring om het horloge weer spatwaterdicht te maken en sluiten daarna de kast.